CDM-advies ‘Löss als aparte grondsoort in het mestbeleid’

[Contact us for a price]
 

Op verzoek van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM) nagegaan of het onderscheid tussen lössgronden en zandgronden in de Meststoffenwet, m.b.t. gebruiksnormen en gebruiksvoorschriften, aangepast dient te worden. Dit verzoek is voortgekomen uit de pilot "Slim Bemesten" in Zuid-Limburg.

Samenvatting
Het mestbeleid heeft tot doel de stikstof- en fosfaatverliezen uit de landbouw naar grondwater en oppervlaktewater te verminderen. Daartoe zijn verschillende gewas- en grondsoort-specifieke maatregelen geïmplementeerd. Voor het merendeel van die maatregelen worden zand- en lössgronden als één grondsoort gezien. Adviseurs uit de pilot "Slim Bemesten" in Zuid Limburg geven aan dat de lössgronden andere eigenschappen hebben dan zandgronden, waardoor lössgronden in het mestbeleid anders behandeld dienen te worden dan zandgronden. Het ministerie van LNV heeft de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM) enkele vragen gesteld over ‘lössgrond als aparte grondsoort in het mestbeleid’ (bijlage 1). De focus van het advies ligt op de stikstofgebruiksnormen.

In de Meststoffenwet worden veen-, klei-, zand- en lössgronden onderscheiden, maar voor sommige maatregelen worden grondsoorten samengevoegd. Zo worden bij stikstofgebruiksnormen drie categorieën onderscheiden: veengronden, kleigronden en zandgronden & lössgronden. Bij de uitrijdregels voor dierlijke mest worden veengronden & kleigronden en zandgronden & lössgronden onderscheiden. Telen van een nagewas na maïs is verplicht voor zandgronden & lössgronden. Veengronden worden onderscheiden van minerale gronden op basis van het organische stofgehalte en de dikte van de organischestofrijke bodemlaag. Minerale gronden worden onderverdeeld in klei-, zand- en lössgronden, op basis van de korrelgrootte verdeling van de minerale delen; de percentages lutum (klei), silt en zand. Lössgronden komen in Nederland nagenoeg alleen voor in Zuid-Limburg, in een golvend landschap. Het zijn landbouwkundig gezien vruchtbare gronden, met een relatief lage grondwaterstand; daardoor is de afbraak van nitraat in de bodem door denitrificatie gering en het risico op nitraatuitspoeling relatief hoog. De uitspoelfractie van het stikstofoverschot is gemiddeld hoger in lössgronden dan in zandgronden. Lössgronden zijn gevoelig voor oppervlakkige afspoeling, waardoor stikstof en fosfaat bij hevige regenval naar het oppervlaktewater kunnen spoelen.

Gewassen wortelen dieper in lössgronden dan in zandgronden. De opbrengsten van de meeste akkerbouwgewassen waren gemiddeld hoger in de lössregio dan in de zandregio in de voorbije 10 jaar. Het stikstofoverschot van akkerbouwbedrijven was gemiddeld 20 tot 30 kg per ha per jaar lager op lössgronden dan op zandgronden. Dit is een gevolg van een hoger graanaandeel in het bouwplan en de gemiddeld hogere gewasopbrengsten op lössgronden dan op zandgronden. Het stikstofoverschot van melkveebedrijven was meestal ook lager in de lössregio dan in de zandregio. In het Landelijk Meetnet Effecten Mestbeleid (LMM) zijn de nitraatconcentraties van het bodemvocht dat uitspoelt uit de wortelzone hoger in lössgronden dan in zandgronden, en gemiddeld hoger dan de nitraatnorm van maximaal 50 mg/l. De relatief hoge nitraatconcentraties worden veroorzaakt door de hoge uitspoelfractie van het stikstofoverschot in lössgronden. Ook de nitraatconcentraties van grondwater, bronnen en bronbeken waren in het lössgebied veelal hoger dan de nitraatnorm van 50 mg/l.

Samenvattend, lössgronden hebben een andere textuur en gemiddelde een lagere grondwaterstand dan zandgronden. Lössgronden hebben gemiddeld een hogere gewasopbrengst dan zandgronden, maar ze hebben ook een hogere uitspoelfractie van het stikstofoverschot. Er is momenteel geen ruimte voor verhoging van de stikstofgebruiksnormen op lössgronden, omdat de nitraatconcentratie in het water dat uitspoelt gemiddeld genomen hoger is dan de nitraatnorm van 50 mg/l.

Bijlage:

Onderzoeksresultaen CDM-advies ‘Löss als aparte grondsoort in het mestbeleid’

Bron: Rijskoverheid

NIEUWS